woensdag 27 maart 2013

Kinderen en armoede

Armoede wat is dat? Volgens de meeste definities is er sprake van armoede als er niet kan worden voorzien in de eerste levensbehoeften. Maar zo simpel is het niet. Al eerder hebben we discussies gehad op dit blog en was de mening van veel lezers dat onder armoede ook sociale uitsluiting valt. Niet mee kunnen doen met anderen, kan een enorme impact hebben. En dan heb ik het niet zozeer over het niet kunnen betalen van de paardrijles van je kind als wel je kind niet naar verjaarspartijtjes laten gaan, omdat er geen geld is om een cadeautje te kopen voor de jarige job. Iedereen zal zich kunnen voorstellen dat dit enorme impact heeft. Op de ouder die het cadeautje niet kan betalen maar vooral ook op het kind, dat niet mee kan doen met de rest.

Het Nibud deed 2 weken geleden melding van de situatie van gezinnen die leven van  de bijstand. Na aftrek van de vaste lasten houden deze gezinnen € 5 ,- per maand over voor cadeaus, sporten en uitgaan. Het normbedrag voor een gezin om mee te kunnen doen aan sociale participatie, zoals dat zo mooi heet, is € 244,- per maand. Op dit moment zijn er 37.000 gezinnen die moeten rondkomen van een bijstandsuitkering en waarvoor deelname aan het sociale leven niet mogelijk is.

En nu niet allemaal gaan mailen dat je mensen kent die in de bijstand zitten en die de boel belazeren of waarvan de moeder wel naar de Voedselbank gaat en toch twee pakjes per dag rookt. Nee, doe je ogen eens dicht en stel je eens voor. Eén op de negen kinderen - en dan hebben we het over 377.000 kinderen in totaal - groeit in Nederland op in armoede en kan nooit naar een partijtje van een klasgenoot, kan geen verjaarspartijtje zelf vieren, kan niet meegaan als er een uitnodiging is om naar het zwembad te gaan, kan niet als de ijssalon open is na de winter met klasgenoten een ijsje gaan halen, heeft regelmatig honger, kan zich door die honger soms niet goed concentreren op school, kan niet op sport en kan na de vakantie niet meepraten over reizen en uitjes ....wat doet dit met een kind? En met zijn sociale contacten? We weten allemaal hoe hard kinderen naar elkaar toe kunnen zijn. Het ene kind klapt dicht en het andere kind gaat liegen over zogenaamde vakanties.

Kinderombudsman Marc Dullaert onderzoekt wat de gevolgen zijn voor kinderen die in armoede leven.  Sociale uitsluiting is vaak maar één deel van het probleem waarmee deze kinderen worden geconfronteerd. Op 12 februari opende de Kinderombudsman een meldpunt over armoede en sindsdien zijn er 500 meldingen binnen gekomen. In Eén Vandaag vertelde de ombudsman enorm geschrokken zijn. Kinderen 'vertellen dat er niet voldoende te eten is, dat er geen goede kleren zijn (...) Dat ze bang zijn dat de elektriciteit wordt afgesloten of dat de verwarming uitstaat. Dat ervaar ik als schokkend. Het gaat om basis dingen waarvan je mag verwachten dat ze er zijn.” (Eén Vandaag, uitzending van 4 maart 2013).

Uitsluiting of gebrek aan voeding of kleding is vaak dan nog slechts een deel van het probleem waarmee kinderen worden geconfronteerd. Er is immers een reden waarom deze gezinnen in de bijstand terecht zijn gekomen. Denk aan ziekte, echtscheiding, werkloosheid, verslaving....

Veel gezinnen die al gewend waren te leven van een klein inkomen, worden door de huidige crisis net de drempel over geduwd. Er is natuurlijk ook een groot verschil tussen mensen die altijd goed rondkwamen en die tijdelijk door werkloosheid terugvallen in inkomen en mensen die altijd al op een minimum leven, met minder zicht op verbetering van de situatie. Die worden door de bezuingingen enorm getroffen. Niet rond kunnen komen, betekent ook meer kans op betalingsachterstanden en die zijn in de laatste twee jaar dan ook toegenomen (bron: Armoedesignalement 2012 SCP.)

Allemaal cijfers dus, waarachter een verhaal zit van kinderen die opgroeien onder moeilijke omstandigheden en die daardoor een flinke tik van de molen krijgen. Want hoe beïnvloedt de situatie de relatie tussen kind en ouder? De ontwikkeling op school? De gezondheid van het kind?  "Arme kinderen doen het ook minder goed op school, vertonen vaker probleemgedrag en zijn vaker sociaal uitgesloten vergeleken met niet-arme kinderen (...) Hierdoor maken kinderen in arme gezinnen een slechtere start en worden hun kansen voor de lange termijn bedreigd. Ze lopen een groter risico om ook als volwassene arm en sociaal uitgesloten te zijn" (bron:Nederlands Jeugd Instituut).

Natuurlijk groeit niet elk kind dat in armoede leeft op voor galg en rad. Er zullen kinderen zijn die juist hierdoor extra weerbaar worden of extra gemotiveerd om hun situatie te verbeteren. Maar niet iedereen lukt dat. Mensen die tijdens hun jeugd langere tijd in armoede leven, hebben meer kans dan anderen om tijdens hun volwassen leven opnieuw met armoede te maken krijgen (bron:Nederlands Jeugd Instituut).

Eén op de negen kinderen groeit op in armoede. Dat betekent dat minimaal 3 klasgenoten van mijn kind leven in armoede. Ik zou niet weten wie. Kinderen zijn goed in het verbergen van problemen en zullen hier niet makkelijk over praten.  Uit solidariteit naar de ouders toe of uit schaamte voor de situatie.

Wat me enorm raakte is de opmerking van een meisje in de uitzending van Eén Vandaag die hierover ging. 'Ik maak me eigenlijk voortdurend over van alles zorgen'. Dat zegt een kind. Erg toch?

De Kinderombudsman inventariseert alle op het meldpunt binnengekomen reacties en komt in juni met conclusies en aanbevelingen.



Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...