maandag 12 november 2012

Is armoe minder erg als je het al langer gewend bent??

Gisteren publiceerde Marieke Henselmans haar reactie op het boek van Sascha Meyer: 'De nieuwe arme, blijven lachen in tijden van nood'. Deze dame was voor mij een tijdje geleden ook aanleiding van een stukje. Zij verwoordt namelijk een verontwaardiging over terugval in inkomen die mij raakt. En blijkbaar meer mensen. In een klein twittergesprekje met Marieke kwam van mijn kant uit het woord verwend voor en van Marieke's kant uit de opmerking dat 'ze (Sascha Meyer) ook zegt over mensen die langdurig op een minimum zitten: 'dat is anders, die zijn het gewend'.

Met andere woorden: armoe is blijkbaar minder erg als je er al aan gewend bent. Deze opvatting raakt me enorm, keer op keer en ik kom dit momenteel vaak tegen, op straat, in de krant, op blogs. Als je al langere tijd weinig geld tot je beschikking hebt, dan weet je blijkbaar niet beter en is het minder erg. Maar als je altijd hard hebt gewerkt, dan is het oneerlijk dat je moet inleveren. Want je bent iets anders gewend.

Natuurlijk wil ik mensen hun geld niet ontzeggen. Zeker geen hardwerkende mensen. Maar ook niet mensen die niet hard werken omdat ze ziek zijn of ontslagen zijn. Wanneer dringt het eens door dat het leven net een dubbeltje op zijn kant is? Hard werken is geen garantie voor succes. Succes is niet altijd het gevolg van je eigen verdienste. Hard werken betekent niet dat de zoveelste reorganisatie aan jou voorbij zal gaan. En hard werken betekent zeker niet dat je niet ziek gaat worden. Want hoe harder je werkt, hoe groter de stress, hoe vatbaarder je wordt voor enge vervelende aandoeningen die niet opstappen als je dat vriendelijk vraagt.

Van de collega's waarmee ik werkte voordat ik ziek werd, zijn er hooguit nog twee over. De rest is wegbezuinigd. Vaak op een manier waar je buikpijn van krijgt. Goed opgeleide mensen die tot hun stomme verbazing boventallig werden verklaard. Of ze weer aan het werk komen is meestal geen kwestie van opleiding of netwerk, maar van leeftijd. Boven de 45? Dan heb je toevallig net even verschrikkelijk pech, ook al verwachten we tegenwoordig wel dat je tot je 67e inzetbaar bent. Alleen niemand die nog van je diensten gebruik wenst te maken.

De kloof wordt steeds groter. De kloof tussen mensen met de wind mee en mensen met de wind tegen. Maar wind is grillig mensen! Denk toch niet dat je het recht en geluk aan je zijde hebt, alleen om het stomme toeval dat jij je baan nog hebt.

De Volkskrant kopte vandaag op pagina 7: 'Een botsing van opvattingen over de eigen verdienste van succes.' Een interessant artikel dat precies over deze kloof gaat. Namelijk de tegenstelling tussen het (nu even sterk gechargeerde ) liberale idee van 'succes is mijn verdienste en dus is het oneerlijk dat ook ik moet inleveren' en het sociaaldemocratische idee dat 'ook aan de onderkant van de samenleving mensen hard hun best doen er iets van te maken maar dat succes niet altijd alleen het gevolg is van talent maar vooral ook van kansen en toeval'.

Wie iets kwijt raakt maakt verschillende stadia van rouw door: ongeloof en ontkenning, wanhoop, woede en tot slot acceptatie, loslaten en verder gaan. Wat we nu zien gebeuren in de samenleving lijkt op deze stadia. We raken allemaal iets kwijt, namelijk het geloof in de maakbaarheid van de samenleving, en moeten om zien te gaan met een nieuwe werkelijkheid die velen als oneerlijk ervaren.

Aan die stadia van rouw moet ik denken als ik de scherpe gesprekken hoor, zie en lees over nivellering en bezuinigingen.  Is armoe minder erg als je het al langer gewend bent? Welnee. Niet minder erg.  Mensen die geraakt worden door een terugval in inkomen zijn ooit iets kwijtgeraakt: hoop, een goede gezondheid, een baan, een opleiding die aansluit bij de arbeidsmarkt, goede kansen...

Laat ik het op mezelf betrekken, al wil ik mezelf niet arm noemen. Wel kun je zeggen dat ik - als uitkeringstrekker - heb geleerd om te gaan met andere verwachtingen over hoe mijn leven zich ontwikkelt. Na het ongeloof, de woede en de wanhoop, kwam de acceptatie en maakte ik er het beste van. En is dat erg? Is mijn leven nu mislukt? Wel als ik mijn eigenwaarde afmeet aan maatschappelijk of economisch succes. Maar wat is dat? Uiteindelijk zou ik het enorm triest vinden als er op mijn grafsteen zou komen te staan: 'Hier ligt Spaarcentje, een succes tot haar laatste snik, overleefde alle reorganisaties en ging niet terug in inkomen'. Daar gaat het toch niet om! Zie de crisis - hoe klote ook (en nu niet allemaal gaan mailen dat ik een niet netjes woord gebruik) als een nieuw begin. Kijk niet achterom. Als jij altijd zo hard werkt en succesvol bent, zet dan die eigenschappen in om je met succes en creativiteit door de bezuinigingen te slaan.

Armoe is niet minder erg als je dit al langer gewend bent. Je zit alleen in een ander stadium van acceptatie.

Weet jij in welk stadium jij zit?
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...