woensdag 28 november 2012

Hoeveel is een mens waard?

Afgelopen weekend stond er een interessant artikel van Rutger Brugman in  'De Volkskrant' over de ziekmakende effecten van werk. Waar vroeger werk een middel was om je eten en huis te kunnen betalen, is werk daarnaast tegenwoordig ook gekoppeld aan zelfontplooiing en 'het voortdurend managen van je eigen merk'. Je moet zorgen voor een voortdurende match tussen je werk en jou en daarom is 'het aan jezelf werken' nooit ten einde. Maar garanties zijn er niet, ontslag ligt altijd op de loer. De gevolgen zijn ziekmakend, veel werknemers vallen uit door stress, burn out, depressie en raken langdurig arbeidsongeschikt.

De gevolgen zijn er niet alleen voor de zieke werknemers, maar ook voor de economie en de samenleving. Want werknemers die enorm gestresst zijn, zullen op den duur niet goed presteren en dat kost geld. Bovendien leidt dit tot levensgevaarlijke situaties.  Zo konden we gisteren in de krant lezen dat veel artsen, notarissen en advocaten ook met een burn out door blijven werken. Daar moet je toch niet aan denken als je met een hartaanval in het ziekenhuis wordt opgenomen!

Natuurlijk is het voor herstel noodzaak dat je als werknemer beter leert om te gaan met stress en meer tijd vrijmaakt voor ontspanning. Maar vreemd genoeg verandert er vanuit de andere kant - die van het werk zelf - weinig tot niets. De eisen worden niet bijgesteld. Een werknemer die na een burn out het werk hervat heeft in veel gevallen weliswaar tijdelijk een minder zwaar takenpakket maar  uiteindelijk verwacht de werkgever toch echt wel dat de werknemer op die trein springt en weer flink gaat meedoen.

En dat zijn dan de werknemers die terug weten te komen. Bij veel mensen is het proces van een burn out krijgen te vergelijken met een elastiek waar de rek uit is. Eenmaal de rek eruit, kun je er wel een knoop inleggen maar de veerkracht komt nooit terug. Ook dat kost geld en brengt risico's met zich mee. En door langdurig ziek thuis zijn, daalt het inkomen en kunnen financiële verplichtingen niet altijd meer worden nagekomen. Daarnaast leidt het langdurig ziek zijn soms tot een uitkeringssituatie die de samenleving ook weer geld kost. Of tot een baan op een ander niveau met veel minder inkomen.

En nog steeds verandert er niets. Het is schijnbaar normaal dat van een werknemer verwacht wordt dat hij stressbestendig is, maar we vragen niet aan een werkgever wat hij doet aan veiligheid en preventie. In plaats daarvan verschuift wat als stress wordt beschouwd, langzaam op en gaat de stressthermometer uiteindelijk kapot, tot het moment dat het bij de werknemer helemaal 'oppeldepop' is.

Helaas maakte ik dit zelf ook mee. Na een depressie en een burn out dacht ik jaren lang dat dit aan mij lag. Er was vast iets mis met mij aangezien ik niet kon meekomen. Ik ben altijd iemand geweest die enorm genoot van werken en me er met hart en ziel in stortte. Toen het de eerste keer fout liep dacht ik - na een jaar schuddend op de bank te hebben gezeten - dat het aan mij lag. Als ik enthousiast ben, verlies ik de grenzen uit het oog. Dus koos ik daarna voor een werkgever met een product, zó slaapverwekkend saai, dat ik die grenzen wel zou respecteren. Maar zo werkt het helaas niet. De werkgever respecteerde mijn grenzen niet. Ik hobbelde van reorganisatie naar reorganisatie en ontsprong telkens weer de dans. Sterker nog, ik maakte promotie op promotie, want aan mij had je een goeie, al zeg ik het zelf.

En toen was de rek er uit en die kwam nooit meer terug. Omdat ik geen tijd kreeg om te herstellen van de werkgever. Waar ik aangaf ziek te zijn, gaven de werkgever en de bedrijfsarts aan dat ik het werk moest hervatten. Dus stapte ik in de trein en stond na een treinreis van een half uur te kotsen op Amsterdam Sloterdijk omdat ik ziek was. Mijn lijf kon niet meer.

Met wat ik nu weet en begrijp van ME is dit de periode geweest dat de ME zich in mij heeft kunnen nestelen. Ik was ziek en uitgeput na een periode van grote stress, bleek niet op te kunnen krabbelen van een longontsteking. In plaats van te kunnen herstellen, moest ik weer aan de slag. Mijn lichaam vertoonde vervolgens een opeenstapeling van symptomen, pijnen, allergieën die almaar absurder werden. En genegeerd en niet geloofd door de werkgever. 'Ik heb dat ook wel eens en zet me er dan overheen' was de opwekkende reactie van mijn manager.

Natuurlijk is ziek zijn niet altijd het gevolg van werk. Ziek zijn is meestal een combinatie van genetische aanleg, leefstijl, omstandigheden, karakter en soms gewoon stom toeval of pech. Maar de rol van stress is altijd duidelijk, aangezien stress ziek zijn in de hand werkt. Stress is letterlijk gif voor  het lijf, de adrenaline zorgt voor afvalstoffen die klachten veroorzaken in het lichaam. En een lichaam dat stijf staat van de stress, komt niet toe aan andere taken zoals goed verteren van voedsel, zorgen dat de voedingstoffen worden opgenomen en alle andere lichaamsprocessen.

Het ligt niet aan mij, weet ik nu want zoals ik zijn vele anderen. Maar ik zit wel met de resultaten. Ik kan op geen enkele manier meer tegen stress en vervelend genoeg genereert alles stress bij mij. Van een rinkelende telefoon tot fel licht tot een onverwacht gesprek. Dus moet ik als een klein kind weer leren wat nu echte stress is en wat niet. Dat is hard werken en ondertussen kost ik de samenleving veel geld, ik zit immers al bijna 5 jaar ziek thuis.

Helaas wordt de tendens van mensen volledig uitpersen steeds normaler en de norm. Tot aan de zorg aan toe. Zo heeft onze huidige regering het debiele plan opgevat de noodzaak van zorg op andere wijze vast te leggen. Inspiratiebron hiervoor is de 'trechter van Dunne'. Hierbij gaat een zorgaanvraag door diverse filters heen om te bepalen of er noodzaak is en of het vergoed gaat worden.  Het eerste filter is de vraag 'of de zorg nodig is voor deelname aan de maatschappij?' Hiervan sprongen letterlijk de tranen in mijn ogen. De mens is verworden tot arbeidskapitaal. Kun je niet werken, of val je buiten de boot, dan heb je pech. Als dit het nieuwe criterium wordt, wordt verharding blijkbaar de standaard in de samenleving. Een mens is zoveel waard als hij produceert voor de samenleving, blijkbaar.

Natuurlijk snap ik de noodzaak tot bezuinigen. En kan de vraag of de zorg nodig is voor deelname aan de samenleving ook veel onzin er uit filteren. Maar sommige mensen zijn ziek en zullen nooit deelnemen aan de samenleving, omdat ze bedlegerig zijn. Die geven we dus maar geen zorg meer?

Het geld ligt voor het oprapen als je er anders tegenaan gaat kijken. Laat werkgevers met hun werknemers omgaan alsof het hun kinderen zijn: zorgzaam, met liefde en aandacht. De productiviteit zal alleen maar stijgen. Laten we zorgen dat de verspilling in de zorg wordt aangepakt, zodat medicijnen en hulpmiddelen niet zomaar worden weggegooid. Vraag arbeidsongeschikten hoeveel zorg zij zelf hebben betaald in een jaar, in plaats van ongevraagd elk jaar € 350 te storten. Laat instanties zich niet langer verschuilen achter bureaucratie zodat een uitkeringsaanvraag die niet op het juiste papier is geprint niet in behandeling wordt genomen...

De mens is zoveel waard als de kwaliteit van zijn leven. Een samenleving die zich niet solidair voelt met mensen die buiten de boot vallen is een samenleving die alles in geld uitdrukt. Wat een armoe.

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...