dinsdag 30 oktober 2012

Geld en armoe

Alles draait om geld lijkt wel. De verkiezingen werden erdoor bepaald en het regeerakkoord staat er vol mee. Hoe harken we weer geld binnen om het tekort aan geld aan te zuiveren? Zonet aan tafel vroegen Zoon en zijn vriendje waarom Nederland (en Europa) zoveel moet bezuinigen. Ze vangen wel wat op maar begrijpen het niet goed. Ik heb het geprobeerd uit te leggen met een vergelijking met het zakgeld dat zij krijgen. En inderdaad begrijpen zij wel dat als je 5 jaar lang meer uitgeeft dan dat je krijgt, je een schuld hebt die moet worden afgelost.

De pijn zit er natuurlijk in, dat wij persoonlijk niet bewust hebben bijgedragen aan die collectieve schuld. Maar wie dan wel? Het zit in de mens om een verklaring te zoeken en 'iemand' de schuld te kunnen geven, of dat nu de werkgever, dé bank of dé hypotheekadviseur is. En degene met de meeste schuld mag betalen, want dat is eerlijk. Zo voelen we dat.

Maar het leven is niet eerlijk en pijn wordt niet eerlijk verdeeld. Het regeerakkoord dat er nu ligt is ook niet eerlijk maar dat zal geen enkel regeerakkoord zijn. Natuurlijk ben ik blij dat de zorgpremie inkomensafhankelijk wordt gemaakt. Alleen ken ik in mijn eigen omgeving een sappelende ondernemer met schulden die hierdoor net nog even verder de ellende wordt in geduwd. En zo is elke situatie uniek.

Zo zijn er de chronisch zieken, voor wie de zorg nog duurder zal worden omdat nog meer zelf betaald moet gaan worden. Werknemers die na 6 maanden werkloosheid geacht worden alle arbeid aan te nemen die wordt aangeboden en die een kortere WW-uitkering ontvangen. De bijstand is nog nooit zo dicht bij geweest voor nog nooit zo veel mensen.

Ons wereldbeeld verandert. We maken kennis met de nieuwe armen: mensen met een mooi huis en een goede opleiding en geen nagel aan de kont om te krabben. Mensen die na hun 40e werkloos worden door de zoveelste reorganisatie en een angstvisioen hebben tot hun pensioen werkloos te blijven.

Dit weekend stond er een interview in de Volkskrant met Sascha Meyer, een 'nieuwe arme' die een boek schreef over haar ervaringen. Gescheiden en werkloos met geen zicht op een baan en een ex-man die de alimentatie niet kan ophoesten. Zij omschreef in dit interview (en het boek naar ik aanneem, maar dat heb ik niet gelezen) haar gevoel uitgekotst te worden door de samenleving. Te oud om een baan te vinden en dus niet meer nodig. Zuinigaan plaatste een link naar een NCRV-interview met haar dat ik ook met interesse bekeek.

Met plaatsvervangende gêne bekeek ik wat er gebeurde tijdens dit interview. De interviewer plaatste vraagtekens bij haar aanspraak op hulp van de Voedselbank (na een gesprek met mensen van de Voedselbank) omdat haar kinderen dure hobby's hadden, zoals paardrijden. Dit is heel interessant. Ik vond het gênant en tegelijkertijd begreep ik de vraag van de interviewer. Want wat is arm? Gelden daar nog dezelfde normen voor als voorheen? Deze vrouw is arm volgens de maatstaven waarnaar zij altijd leefde. Zij kan niet meer meedraaien in haar sociale omgeving want daar is geen budget voor. Ze krijgt hulp, onder meer van de Voedselbank en in ruil voor de hulp kunnen mensen zich blijkbaar gaan bemoeien met de keuzes die ze maakt, zoals de hobby's van haar kinderen. Want, is de vraag die wordt opgeworpen: is zij dan wel echt arm?

In het kranteninterview met Sascha Meyer kwam haar woede over haar situatie wat meer tot uiting. Haar gevoel uitgekotst te zijn door de samenleving en in een kansloze situatie te verkeren. Als chronisch zieke die ook te maken kreeg met een fors inkomensverlies, kijk ik daar met interesse naar. Veel van wat zij uitsprak, heb ik ook doorleefd: het gevoel niet mee te draaien, het gevoel dat geheel buiten je schuld om je iets ergs overkomt en je daardoor met allerlei nare gevolgen te maken krijgt. En dat dit verdomd oneerlijk is.

Maar deze vrouw zou gebaat zijn met wakker worden uit haar nare droom. Ik zou graag tegen haar zeggen: word wakker en zie onder ogen dat dit je leven is. Niet waarvoor je koos en niet waar jij dacht recht op te hebben, maar wel wat je krijgt.

Los van de keuzes die zij maakt (daar kan ik niet over oordelen) en of zij nu wel of niet een echte arme is, wat moet er van haar worden als zij het gevoel blijft houden dat ze eigenlijk recht heeft op een ander leven, dat haar kinderen recht hebben op dure hobby's. Heb je recht op iets als je het voorheen ook kreeg? Interessante vraag. Natuurlijk wil je je kinderen zo veel mogelijk meegeven, maar wat niet meer is, kan niet meer worden gegeven. Weg met de mentaliteit dat je eigenwaarde wordt bepaald door wat je doet en wat je hebt. Zoek zingeving in jezelf en hang het niet op aan je baan of je financiële situatie. 

Ik hoop niet dat ik weinig begripvol overkom. Ik heb respect voor eenieder die naar buiten treedt met een onderwerp als armoede en voedselbanken. En ik vind ook dat we een situatie vaak niet zien zoals die echt is. Zoals zij zelf al aangaf in het interview: misschien betalen opa en oma wel mee aan de paardrijles.

Terug naar het regeerakkoord. Wat ik mis in dit pragmatische regeerakkoord is idealisme. Laten we daarom dit idealisme uit onszelf halen. Laten we er voor waken dat we met zijn allen verzuren. Laten we elkaar helpen waar het kan met gesloten beurzen. Laten we creatief en goedgemutst omgaan met tegenslag. En vooral niet vergeten toch gewoon van het leven te genieten.
 
Wat ik wil meegeven is: slikken die drol! Kijk niet om! Word geen slachtoffer! Het is zoals het is en maak er met creativiteit het beste van. Misschien denk je wel, nou Spaarcentje, jij hebt makkelijk praten. Met je buffer en je hypotheekaflossingen. Maar elke situatie kan 2 kanten opdraaien. Als ik 4 jaar geleden het koppie had laten hangen en met mij Schatje mee had getrokken in pessimisme, dan schreef ik nu niet aan dit blog en hadden we een TE KOOP bord in de tuin staan. En geloof me, ik heb met regelmaat gedacht: als ik niet meer wakker word, heb ik ook geen problemen meer. Zodra ik uit de slachtofferrol stapte, ging het beter met me. En met ons. En met de financiën.

Dus voor iedereen die de woorden nodig heeft: alle hens aan dek! Spreek uit wat je nodig hebt. Wees creatief. Begin met de buurt een moestuin op een braakliggend stuk land. Leer naaien en breien. Leer onderhoud te plegen aan apparaten die stuk gaan. Zet de kookwekker als je onder de douche staat. Kook in een gaarkist of gaardeken, eet minder vlees, vraag oudere mensen in je omgeving naar tips om zuiniger te leven. Maar vooral: geniet. Haal adem. Zorg zo goed mogelijk voor jezelf. Dat hoeft geen geld te kosten.

Ik persoonlijk denk dat er armoe is, als er door geldgebrek een kans is op sociale uitsluiting. Maar wat is uitsluiting? Als je niet mee kunt doen met vriendinnen-uitjes? Of als je door gebrek aan geld geen initiatieven kunt nemen om uit je situatie te komen en afhankelijk van hulp van buitenaf wordt?

Ook zijn er meerdere vormen van armoe. Misschien is het armoe als wij met zijn allen menen te mogen oordelen waar iemand die arm is, zijn geld aan uitgeeft. Te snel oordelen is mentale armoede. En daar heb ik mij ook schuldig aan gemaakt. We leven in een tijd van geven en nemen. Laten we elkaar vooral ook iets gunnen. Dat is voor iedereen een verrijking.

Oordeel jij wel eens over een situatie zoals hierboven? Vind jij dat de basisbehoeften van een mens nog steeds hetzelfde zijn als vroeger? Of ben je tegenwoordig arm als je jezelf geen laptop kunt veroorloven?

ps: op Wel en Wee een verhaaltje over Snel en Efficiënt, mijn grootste vijanden
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...