zaterdag 22 januari 2011

Uitgaven boodschappen en weekmenu


Wat gaven we uit afgelopen week?


Groente                                                            €9,20
Vlees, kip, eieren etc.                                      €20,47
Brood, pasta, rijst                                             €8,85
Smaakmakers, kruiden, gedroogd                     €4.98
Zoet beleg, zoutjes, lekkers                               €6,50
Drank                                                               €5,25
Zuivel                                                               €7,33
Was en schoonmaakmiddelen, huish.
artikelen (*)                                                    €10,41
Katten                                                              €8,20
Apotheek                                                         €3,95
Totaal                                                            €85,14                       

(*) waaronder een afdruiprek, huishoudhandschoenen en een afwasborstel.
Vlees vormde een grote kostenpost, aangezien we biologisch rundergehakt bij de Appie insloegen (hamsterweken).

Vanmorgen deed Schatje de boodschappen voor de nieuwe week. De koelkast was goed leeggegeten op een stukje prei en een kwart knolselderij na. De vriezer zit nog barstensvol met soepen en  groentegerechten maar dat gebruiken we vooral voor noodgevallen, als er geen energie is om te koken. Zoals vandaag, vanmorgen kregen we onverwacht bezoek van mijn vriendin met haar 3 jarige mannetje. Hartstikke leuk maar nu is de koek op en verder dan de bank kom ik niet meer vandaag. Schatje kookt graag, maar heeft weinig tijd want hij moet om kwart over 6 vanavond weg (voetbal) dus het oorspronkelijke plan van pannenkoeken bakken schuift een dag op. We starten de week dus met een duik in de vriezer!

Zaterdag:
Een pastinaaksoepje en een kippasteitje (door Oma het huis in gesmokkeld, wel geheel biologisch, dat dan weer wel) met wat sla.

Zondag:
Pannenkoeken! Zoon mocht kiezen. We bakken wat extra pannenkoeken, voor later deze week (vrijdag).

Maandag:
Volkoren pasta met tomatengehaktsaus en in de oven gegrilde blokjes knolselderij en koolraap ( gemarineerd in knoflook, olijfolie, tijm en honing)

Dinsdag:
Snert (vriezer) met een tosti

Woensdag:
Ovenschotel met prei en kabeljauwfilet met rösti of aardappelpuree

Donderdag:
Oma kookt

Vrijdag:
Pannenkoeken (vriezer) gevuld met koolraap en gehakt (oorspronkelijke recept is tortilla’s gevuld met koolraap maar het kan net zo goed met pannenkoeken)


vrijdag 21 januari 2011

Zelf wasmiddel maken

Regelmatig ben ik op het net op diverse blogs het onderwerp zelf wasmiddel maken tegengekomen. Heel lang geaarzeld, zal ik wel, zal ik niet maar nu heb ik dan toch actie ondernomen.

De redenen om zelf wasmiddel te maken zijn financieel en hebben te maken met het milieu. Ik gebruik ook geen douchegel, shampoo, zeep of schoonmaakmiddelen met parabenen, sls of andere synthetische troep, dus dat wil ik ook niet in het wasmiddel. Ik gebruik Klok wasmiddel (€ 4,69 voor 1,35 kg) - overigens naar volle tevredenheid - maar het kan dus goedkoper blijkbaar.

Zelf wasmiddel maken kan met Marseille Zeep, of voor de francofielen onder ons, Savon de Marseille. Deze zeep is volledig biologisch afbreekbaar. Op het internet vond ik nog een heleboel meer informatie die heel interessant is maar onmiddellijk mijn hoofd weer verliet. Ik heb niet zoveel met zeep blijkbaar. Zeep moet schoonmaken en niet te veel troep bevatten. Marseille Zeep voldoet aan die eis en is goedkoop. Nu nog zien te verkrijgen.

Stad en land afgebeld, maar waar ik woon (Een kleine stad in Noord-Holland) is Marseille Zeep niet te krijgen. Dan maar via het internet. Daar kocht ik voor € 14,21 een grote hoeveelheid Marseille Zeep voor onder de douche (eens kijken of dit bevalt, 2 blokken van 200 gram waaronder één voor Oma die altijd in is voor experimenten mits ik maar goed uitleg waarom we het ook alweer doen) en om zelf wasmiddel te maken (500 gram geraspt). Dit was inclusief forse verzendkosten (€4,21)  maar als het bevalt sla ik de volgende keer gewoon voor twee jaar in. Ook hoop ik deze zomer richting Frankrijk te gaan met mijn schatjes, dus dan komen we misschien wel terug met een naar zeep stinkende auto.

De rekensom:
Met een pak van mijn oude wasmiddel was ik gemiddeld 27 keer (op het pak staat overigens goed voor 18 wasbeurten). Dit is een pak van 1,35 kilogram en ik gebruik 50 ml. per wasbeurt. Dat is per wasbeurt dus 18 cent.
Voor 500 gr Marseille Zeep betaalde ik € 3,69. Om 5 liter zeep te maken heb je ca 80 gram nodig per keer. Ik betaal voor 5 liter wasmiddel dus 60 cent. Als ik ervan uitga dat ik ook nu 50 ml per wasbeurt gebruik, dan was ik 100 keer voordat het op is (word al moe bij de gedachte alleen al) en kost het me 0,006 cent per wasbeurt. Oei, dat is weinig!

De realiteit:
Of dit zo gunstig uitpakt weet ik niet. De eerste was draait nu. Ik gebruik daarnaast ook een scheut schoonmaakazijn als wasverzachter en ontvetter. De kalender markeert vandaag als Start Marseille experiment en over euh….even rekenen…ik was gemiddel 3 tot 4 keer per week...dus 28 weken meld ik jullie of het is bevallen.

Het recept:
Verzamel wat met de dop afsluitbare flessen, voldoende voor 5 liter wasmiddel. Gooi 80 gram geraspte zeep in een schone emmer en doe daar 5 liter kokendheet water bij. Roer het flink door met een garde en laat 24 uur staan. Ik heb het tussendoor nog een paar keer doorgeroerd, geen flauw idee of dat nodig was, maar dat doe ik met een soepje ook.
Na 24 uur is het veranderd in een lobbige massa. Nu moet je het overgieten in flessen. Omdat het zo lobbig en dik is geworden, stuitte ik op een probleem. Bij het overgieten gulpte er best veel over de rand van de flessenhals. Ik had een schenktuit nodig!

Een oud-collega van mij heeft me ooit eens uitgeroepen tot Mc Gyver. Voor wie het niet meer weet: Mc Gyver is de actieheld uit de gelijknamige TV serie die uiterst inventief moeilijke situaties oplost met een Zwitsers zakmes en huis- tuin- en keukenspullen en zo de wereld redt. Geïnspireerd hierdoor sneed ik de bodem uit een plastic Fantaflesje, draaide het om en zette de hals op de hals van de fles waar het wasmiddel in moest. Voorzichtig gieten en voilà Mc Spaarcentje heeft de situatie naar haar hand gezet, zonder naar de winkel te rennen om een schenktuit te kopen!

Opmerkelijk was dat 80 gram zeep in 5 liter heet water, 5,5 liter wasmiddel opleverde. Het zwelt namelijk op. Omdat ik geen lege flessen meer had, goot ik de extra halve liter in de fles van de wc-reiniger die net leeg was. Wat goed is voor de was, is vast ook goed voor het toilet.

Ik was overigens blij dat de zeep al geraspt was. 500 gram zeepvlokken, dat slaat nogal op de keel, als je daar gevoelig voor bent. Ik moet er toch niet aan denken wat er was gebeurd als ik dit op de hand had staan raspen. Ben je ook een dergelijk gevoelig typje, dan is het handig daar rekening mee te houden.

Via internet zijn er diverse plekken waar je de zeep kunt bestellen, maar vaak is dat niet voor particulieren bedoeld. Ik bestelde het dinsdag via VitexNatura en had het donderdag in huis.

donderdag 20 januari 2011

De vriezer mag blijven!

Na 3 zenuwslopende weken voor onze ‘freezone-low-energy-diepvrieskast’ kwam woensdag het verlossende bericht van de klantenservice van Zanussi. Ons oude vriezertje blijkt een toppertje (en mag dus blijven)!

De Freezone zit qua energieverbruik in de A-klasse (de meest zuinige) en verbruikt 204 kWh per jaar bij een 24-uurs verbruik. Volgens Milieucentraal verbruiken oudere vriezers 250 tot 700 kWh per jaar, goed voor €50 tot € 150 aan energiekosten. Met 204 kWh zitten wij dus onder de € 50. Wat we besparen door slim in te kopen, verlaat niet het huis via het stopcontact!

Nu we weten dat deze vriezer mag blijven, stoppen we hem onmiddellijk weer vol! Spruiten en knolselderij zijn momenteel volop te krijgen en goedkoop. Deze week zijn de spruiten ook nog eens in de aanbieding bij de Deen (1 kilo voor € 0,89). Ik was nooit zo’n aanhanger van spruiten totdat ik doorkreeg dat je er echt van alles mee kunt doen. Koop als de spruiten zo goedkoop zijn eens flink wat in, blancheer de spruiten 4 minuutjes en vries ze dan in porties van verschillende grootte in. Zo heb je altijd voorraad voor wat voor gerecht dan ook.

Gisteren gebruikte ik de nog onbewerkte spuiten in een stoofpotje en wij (Schatje en ik dan, Zoon denkt dat spruiten gif bevatten) aten er kleine gehaktballetjes en rijst bij. Dit is een combinatiegerecht waarin je eenvoudig restjes kunt verwerken. Een knolselderij gebruik je bijna nooit in één keer helemaal. Dus op het moment dat je een halve of een kwart knolselderij in je groentelade aantreft, kun je hem in deze groentestoof verwerken. Eigenlijk kun je er alles doorgooien: koolraap of aardappelen passen hier ook prima bij.

Groentestoof van spruitjes, wortel en knolselderij
4 personen

Laat je niet afschrikken door de hoeveelheid kruiden, het is ook heel smakelijk met minder kruiden, zie hieronder bij varianten.

Nodig:
1 el olijfolie
1 ui, fijngehakt
1 teen knoflook, fijngehakt
½ tl kaneel/ 1 tl gember/ 1tl basilicum/ ½ tl chilipoeder/ ½ tl kurkuma/ ½ tl gemalen koriander (of een paar flinke draaien met de koriandermolen)/ 1 laurierblaadje/ 1 el arengasuiker (of basterdsuiker of gewone suiker al ben ik daar niet zo fan van)
1 bouillontablet (vegetarisch)
500 gr spruitjes, schoongemaakt en gehalveerd
½  knolselderij (bij mij was dat ca 300 gr), schoongemaakt en in blokjes gesneden
100 gr wortel (of gewoon 1 grote winterwortel), schoongemaakt en in kleine stukjes gesneden
100 ml sojaroom of cremefraîche of kokosmelk
2 el geraspte kokos

Bereiding
Verhit de olijfolie in een pan met een dikke bodem. Fruit op niet te hoge temperatuur de ui en de knoflook met de kruiden en voeg dan de groenten toe. Laat even bakken. Voeg een kopje water toe (of zoveel dat de groenten net niet onder staan), breng aan de kook en voeg een bouillontablet toe. Laat pruttelen (5 tot 6 minuten, misschien iets langer afhankelijk van de grootte van de spruiten) totdat de groenten beetgaar zijn en voeg dan de (soja)room of kokosmelk toe en strooi de kokos erdoor.

Lekker met stukjes gebakken kipfilet of kleine gehaktballetjes.

Voor een vegetarische variant:
Bestrooi met gehakte ongebrande noten en eventueel wat bladgroen van de knolselderij. Als je dat niet in huis hebt: elk ander groen voldoet (koriander, jammie!) maar het is niet noodzakelijk.

Voor een minder kruidige variant:
Met alleen wat kerrie en gember is dit ook heerlijk.

Voor een goedkopere variant:
In plaats van room of kokosmelk kun je de stoof ook binden met wat bloem. Binders als allesbinder of maïzena zijn niet nodig als je bloem in huis hebt. Voeg aan 1 el bloem een beetje water toe en klop dit los tot een dik papje zonder klonten (dit noemen koks Dikke Willem). Giet dit bij de groentestoof en brengt het aan de kook, ondertussen goed roeren. Laat dan op laag vuur minstens 5 minuten pruttelen totdat de bloem gaar is.

Serveren met:
Rijst of aardappelpuree




woensdag 19 januari 2011

Zelf zuurdesembrood bakken

Zelf brood bakken is -als je het eenmaal door hebt- heel leuk en goedkoper dan het in de winkel kopen. En van de vele misbaksels heb ik veel geleerd. Broden die als een baksteen in de maag vielen of waarvan de korst zo hard was dat tandvlees spontaan ging bloeden,  maakten mij alleen maar vastberadener om het bakken onder de knie te krijgen. Het probleem is dat er veel op internet te vinden is, maar dat ik op problemen stuitte waar ik toch niet zo snel een antwoord op vond. Met uitproberen kom je gelukkig een heel eind. Niet iedereen heeft daar zin in, vandaar dat ik mijn ervaringen deel.

Sinds een paar maanden bak ik gemiddeld één keer in de week een zuurdesembrood. Schatje en Zoon blieven geen zuurdesem dus de weekvoorraad is voor mij alleen, al wil Oma ook wel eens een paar sneetjes van me lospeuteren. In de biologische winkel betaal ik 2,69 voor een kilo speltmeel en hier bak ik 2 broden van. Daar kan ik het in de winkel niet voor kopen, daar betaal ik voor een speltzuurdesembrood mét pitjes al snel € 2,50 tot € 3. Ook als je de energiekosten van de oven meerekent, is zelf bakken toch goedkoper. Je kunt het bakken van het brood combineren met het maken van een ovenschotel. De oven staat dan toch al aan. Zo kun je de energiekosten wat drukken. Maar bovenal is het leuk, je huis ruikt lekker en een snee net gebakken brood met een lik roomboter smaakt geweldig.

Vandaag bak ik 2 broden tegelijk. Een zuurdesem voor mezelf en voor Schatje een ‘gewoon’ speltbrood (met gist). De basis van een zuurdesembrood is een starter, zeg maar dat wat het brood doet rijzen in plaats van gist. Hoe je een starter maakt schreef ik een paar dagen geleden.

Wat heb je nodig voor een zuurdesembrood:
  • 500 gram spelt- of tarwemeel (tarwemeel is goedkoper)
  • 300 ml koud water (als je brood met gist bakt gebruik je lauwwarm water maar in brood zonder gist met een starter gebruik je koud water)
  • 100 gram starter
  • 1 eetlepel olie
  • 1 (afgestreken) eetlepel zout
  • Een mengmachine of flinke spierballen
  • Een theedoek
  • Een bakblik
  • Bakpapier
  • Geduld, aangezien je het beste resultaat krijgt door het deeg 24 uur te laten rijzen

Weeg 500 gram meel af en doe dit in een kom, gooi hier het zout bij en klop door met een garde zodat het meel wat fijner wordt.
Doe 100 gram starter in een bakje en voeg hier voorzichtig 200 ml koud water aan toe.
Meng dit met een vork tot een heel dun papje.
Doe de starter in de bak met meel en meng dit. Daarna voeg je langzaam het restant van het water en een eetlepel olie toe. Dit doe je met de mengmachine op de laagste stand – of als je niet zo fortuinlijk bent – op eigen kracht.
Het deeg verandert vanzelf in een mooi bal. Als je zonder machine kneedt dan is dit wellicht iets te optimistisch omschreven en sta je minstens 10 minuten te zwoegen.
Maak de theedoek nat en leg deze over de kom met het deeg.
Laat 2 tot 3 uur rijzen.
Kneed vervolgens het deeg nogmaals flink 2 tot 3 minuten op de laagste stand van de mengmachine. Op de hand kneed je zeker weer 10 minuten.
Bekleed het bakblik met bakpapier. Ik knip het altijd op maat zodat het goed past. Kijk uit voor kreukels in het papier, die zorgen voor scheuren in het brood. Je kunt ook het bakblik invetten, in plaats van papier gebruiken. Het is alleen dan iets meer gedoe om je brood uit het blik te krijgen.
Laat het deeg minstens 24 rijzen op een warme plaats (huiskamer).
Na een dag is je deeg als het goed is twee keer zo hoog geworden. De starter wordt sterker naarmate je er langer mee werkt en hierdoor rijst het deeg steeds beter.

Het bakken:
  • Verwarm de oven op 250 graden (ik heb een elektrische oven, kijk voor de juiste temperatuur in de gebruiksaanwijzing van je eigen oven).
  • Zet een bak met kokend water onder in de oven (dit is goed voor de korst van het brood)
  • Bestrijk het brood heel voorzichtig met een kwastje met water. Niet hard drukken want anders zakt je gerezen deeg in!
  • Plaats het bakblik in het midden van de oven
  • Bak 15 minuten op 250 graden. Hierna verlaag je de temperatuur naar 200 graden
  • Bedek het brood met aluminiumfolie en bak het nog 45 minuten
  • Na 45 minuten zet je de oven uit, doe je de ovendeur open, bestrijk je het brood nogmaals met water en laat je het in de oven met de deur open afkoelen
                                                                                


Ik snijd het brood als het goed is afgekoeld, portioneer het in diepvrieszakjes en bewaar het in de vriezer. Je kunt naar eigen smaak ook zonnebloempitten, pompoenpitten of lijnzaad toevoegen aan het deeg terwijl je het mengt of bestrooien met pitten en bijvoorbeeld havermoutvlokken.

Eet smakelijk!






dinsdag 18 januari 2011

het betrekkelijke van energie besparen

Gisteren schreef ik over met de hand afwassen. Uit jullie reacties blijkt dat ik wel een beetje een zonderlinge eenling ben die het prima vindt om zonder vaatwasser door het leven te gaan. Grappig toch, zo blijkt maar weer dat het geen zin heeft om blind op alles te gaan bezuinigen want wat voor de één een noodzaak is, is voor de ander een overbodige luxe.

Boni schreef dat ik toch ook het water moet verwarmen en dat dit van de besparing afgaat. Ons water wordt verwarmd met een geiser dus inderdaad op gas, maar ook gas hebben we minder verbruikt. Ik heb me op de berekening van de besparing vooral gebaseerd op de rekensom van het Milieucentraal.

De website van Milieucentraal staat vol met leuke en interessante feiten die je kunnen helpen met het maken van keuzes. De gevolgen van je keuzes zijn wel heel betrekkelijk en afhankelijk van hoe je het bekijkt (en dat maakt het zo leuk volgens mij). Een droger is bijvoorbeeld duur qua energieverbruik dus als je groot genoeg woont om de was op te hangen zou je kunnen zeggen eruit met dat ding! Alleen denk ik dat de kosten van de extra ruimte om de was op te hangen natuurlijk niet opwegen tegen de kosten van het aan de lucht drogen. Stel je hebt een huis van € 230.000 (op dit moment de gemiddelde woningprijs volgens NVM) en zo’n 100 vierkante meter woonoppervlak. Je hypotheek bedraagt door de kosten koper en het opknappen van je huis zo’n € 260.000. Je ‘betaalt’ dus iets van € 2600 per vierkante meter voor je huis. Dat rommelkamertje waar je de was droogt van zeg 12 vierkante meter, is € 30.000 waard! Natuurlijk hoest je dat niet daadwerkelijk op dus gaan we het anders uitrekenen.

Stel, je betaalt gemiddeld 5% rente en je hebt hypotheekrenteaftrek (nog wel!). Je bruto maandlasten zijn rond de 1100 en met de hypotheekaftrek kom je op ca € 600 uit. Dat is wat je maandelijks daadwerkelijk kwijt bent. Dan kost die extra kamer van 12 vierkante meter per maand € 72.

Nu gaan we kijken naar de kosten van een droger. Het Nibud schrijft dat een droogbeurt met een luchtdroger € 1,15 kost en met een condensdroger € 1,30. Afhankelijk hoeveel je de droger gebruikt- neem een gemiddelde van 2 keer in de week (in de winter 4 keer per week en in de zomer 1 keer per week)- dan kom je al snel op € 135 per jaar uit (uitgaande van de meest verspillende droger).

Ik ben dol op dit soort rekensommen! Zo lees ik ook dat 1 minuut douchen op jaarbasis 27,50 kost. Gemiddeld douchen we in Nederland 8 minuten (lijkt mij lang, hier douchen we minder dan dat), dus wie elke dag 2 minuten minder onder de douche staat spaart € 55 uit! Het kan nog beter: ik douche om de dag omdat douchen een grote belasting voor mijn lijf is. Ik bespaar hiermee € 110 per jaar uit!

Tja, als je zo rekent dan kan ik maar één conclusie trekken: we gaan verhuizen naar een kleiner huis en kopen een droger! Dan nemen we natuurlijk wel een gasverwarmde luchtafvoerdroger (verbruik € 20 per jaar, aanschafkosten € 1000). We wassen ons niet meer onder de douche of doen alleen nog aan gezamenlijk douchen (maximaal 5 minuten). Hiermee sparen we de kosten en we hebben meteen een gezellig samenzijn. Daarna gaan we met zijn allen aan de handafwas en checken ’s avonds euforisch onze steeds stijgende spaartegoed, bij kaarslicht.

maandag 17 januari 2011

Met de hand afwassen

Wie mij volgt weet dat ik op maandag door het huis sluip om energieverspilling op te sporen en snode plannen te bedenken om ons verbruik omlaag te brengen. En dat levert best wat op. Zo zijn we met ingang van 1 januari overgestapt naar Greenchoice en ging ons maandverbruik omlaag van €140 naar € 126. Ook kregen we van het Nuon bij de eindafrekening € 164 retour! Wij ruiken geld en gaan dus door met besparen!

Eerder schreef ik over het sluipverbruik van vriezers. Ik stuurde een mail naar Zanussi met de vraag hoeveel onze ‘low energy freezone tafelmodel -1 deurvrieskast’ op jaarbasis verbruikt. Sindsdien voer ik een steeds ingewikkelder wordende mailwisseling met Zanussi over de plaats van het serienummer. Dat hebben ze nodig om het verbruik aan mij door te geven. Ik kan jullie melden dat we al meerder malen de vriezer leeg hebben gehaald, zelfs hebben gekanteld om maar een serienummer te vinden. Het probleem was dat we te veel nummers vonden. Er zijn namelijk ook nummers die aangeven wat voor deur er op de specifieke vriezer moet en welk hang- en sluitwerk de vriezer nodig heeft om de deur soepel open te kunnen doen, weet ik nu, na 2 weken.  Schatje vond gisteren dan toch het benodigde nummer, dus dat heb ik gemaild en we wachten in spanning af.

Om de tijd te doden bedacht ik vorige week een ander bespaarplan: de vaatwasser. Milieucentraal schrijft dat een vaatwasser gemiddeld 305 kWh per jaar verbruikt, omgerekend hangt daar een prijskaartje aan van € 67 per jaar. Nu is dit gebaseerd op een gemiddeld gebruik van 4 keer per week (lijkt mij weinig maar dat schijnt toch echt het Nederlandse gemiddelde te zijn). Ons verbruik zal wat hoger uitvallen omdat hij hier dagelijks stond te draaien. Het plan was een week op de hand af te wassen om te kijken wat dit scheelt in verbruik.

Wat leverde afwassen op de hand ons op?
Het leven-zonder-vaatwasser experiment heeft bij ons in één week een besparing van 13 kWh opgeleverd. Dat is een besparing van 18 %! (ten opzichte van een gemiddeld energieverbruik per week van 70 kWh). Als ik dit ga omrekenen op jaarbasis dan kom ik tot een verbruik van 676 kWh. Wij betalen per maand € 38 voor het verbruik van stroom. De vaatwasser laten staan levert dus ongeveer een besparing op van €6,84 per maand en € 82,08 op jaarbasis.

Oké, dat zijn de harde pegels? En verder? Niemand reageerde verontwaardigd (Schatje is niet bij me weggelopen), Zoon reageerde zelfs een beetje uitgelaten. Hij hielp met afwassen en afdrogen en gedroeg zich alsof wij meteen failliet gaan bij elke actie waarbij warm water wordt gebruikt. Hij stond zich vanmorgen zelfs gillend onder een koude kraan te wassen omdat hij geld wou uitsparen.

Oeps, ben ik te ver doorgeslagen? Welnee, het is maar hoe je het bekijkt. Ook hier geldt weer dat je moet weten waar je grens ligt en wanneer je afglijdt van comfort naar heel erg ongemakkelijk. Ik heb verteld dat hij zich echt met warm water kan wassen maar niet aan een lopende kraan. Wel met een sopje. Daar volgde een lyrische uitleg op over de voordelen van koud water (bespaart geld en ik ben meteen wakker) dus blijkbaar liggen zijn grenzen heel ergens anders dan de mijne.
Ik vond het niet vervelend om met de hand af te wassen, in ieder geval niet vervelender dan de vaatwasser in- en uitruimen. Natuurlijk zijn wij maar met zijn drietjes (en niet met zijn 7-en, zoals Vlijtig Liesje schrijft, dan zou ik ook nog eens achter mij oor krabben hoor!). Het kost niet heel veel meer tijd. Ik verdeel het in 2 keer: ’s avonds spoelen we af maar laten de vaat verder staan. ‘s Ochtends was ik dat dan af samen met de ontbijtboel. Voor het eten was ik de die dag verzamelde afwas af, waaronder ook wat troep die we gebruikten bij het koken).

Het enige dat ik wel vervelend vond was dat wij geen afdruiprek hebben. Daardoor ligt al snel het hele aanrecht vol met afgewassen zooi. Inmiddels is er een afdruiprek onderweg, dus verlengen we het experiment met een week om te kijken of dit verschil uitmaakt. De grote vraag is natuurlijk of € 80 per jaar  voldoende motivatie is om met de hand af te wassen. Dat wordt bepaald door het gevoel of wij iets missen zonder vaatwasser, of ons iets wordt aangedaan en of die € 80 dat leed voldoende verzacht.

Als je het anders stelt: zou ik een tijdschriftabonnement van € 80 opzeggen? Ja, dat zou ik doen. Dan vind ik € 80 ineens heel veel geld, want een tijdschrift is luxe en voor mij niet noodzakelijk. Ik kan goed leven met het alternatief (in de bieb halen, van anderen krijgen). Blijkbaar is een vaatwasser voor mij ook een luxe en niet noodzakelijk. Als mijn wasmachine kapot gaat, koop ik onmiddellijk een nieuwe. Maar dat geldt niet voor de vaatwasser. Die kan ik blijkbaar missen omdat ik het alternatief niet storend vind. Zo verdween vorig jaar ook de droger uit ons huishouden, nooit een traan om gelaten.

We gaan dus nog even door. In ieder geval een week mét afdruiprek. Of tot de huisgenoten in staking gaan. Maar tegen die tijd heb ik vast alweer een ander snood plan bedacht.


Handige pagina:

Handige website:


zondag 16 januari 2011

Een starter voor zuurdesembrood

Een aantal jaren geleden kwamen wij op de terugweg van een vakantie in Toscane, in hotel Schäffelhöhe in Bruchsal, Duitsland terecht. Behalve een mooie slaapkamer met prachtig uitzicht en een geweldig ontbijtbuffet, bood het hotel niet te versmaden zuurdesembrood, dat je zelf moest snijden, dikke hompen dus. Terug in Nederland besloot ik mezelf regelmatig met zuurdesembrood te verwennen. Alleen, als ik het al vond was het prijzig en dan helemaal in de variant zoals ik het brood liefst naar binnen werk, met veel pitten en zaden en gemaakt van speltmeel (€ 2,50 tot € 3 voor 1 brood).

Zelf maken dus. Dat begint met een starter. Een starter is een papje van bloem en water of van yoghurt, bloem en water dat - toegevoegd aan deeg -  brood doet rijzen (in plaats van gist). Ook zorgt het voor de specifieke licht zure smaak. Je houdt ervan of gruwt ervan. Het maken van een starter kost minstens een week omdat de gistbacteriën in het papje de tijd nodig hebben om zich te ontwikkelen. De gistcellen in een starter zijn natuurlijke gistcellen en niet zoals gewone gist het gevolg van een kunstmatig proces. Brooddeeg verzuurt na korte tijd en deze verzuring zorgt ervoor dat er natuurlijke micro-organismen ontstaan die het deeg laten  rijzen.

Het klinkt misschien eenvoudig maar na een aantal pogingen zag ik het somber in. Mijn starter zag er in het begin goed uit maar stonk na een aantal dagen alsof het te lang in de kroeg had gezeten. Dat dit het gevolg is van de gisting besefte ik wel maar ik schrok toch terug voor die licht bubbelende massa die soms wat groenig uitsloeg. Inmiddels weet ik dat ik er teveel vocht aan toevoegde en het feit dat de zomertemperatuur toen opliep tot bijna 30 graden binnenshuis zal ook wat meegeholpen hebben. Een te natte starter red je overigens door er iets meer meel aan toe te voegen.

Wat heb je nodig?
-          geduld (een week)
-          een schone kom of bak (ontsmet met schoonmaaksoda) met deksel
-          een lepel
-          wat water
-          wat meel (spelt of tarwe, wat je maar lekker vindt)
-          huiskamertemperatuur (19/20 graden)

Eerste dag:
In een kom doe je 6 eetlepels meel en 6 eetlepels water, dit meng je tot er een papje ontstaat. Lijkt het op kauwgom en staat je lepel bijna rechtop? Iets meer water toevoegen. Doet het meer denken aan yoghurt qua substantie? Iets meer bloem toevoegen. De beste omschrijving die de lading dekt is denk ik dikke derrie. Dit papje zet je afgesloten weg op een niet te koude of te warme  plek. ’s Avonds roer je het door.

Tweede en derde dag:
Elke ochtend en avond roer je met een lepel of vork het papje door. Als het te droog aanvoelt doe je er een ieniemie beetje water bij.

Vierde dag
Nu is het papje inmiddels gaan gisten: het ruikt zuur en het bubbelt licht. Als er kleine plasjes water op het papje liggen dan is het te vochtig.  Als het ook nog heel onaangenaam ruikt, kun je beter de starter weggooien en opnieuw beginnen. Maar we gaan ervan uit dat je starter klaar is voor de volgende stap: voeg in de ochtend een eetlepel meel en een eetlepel water toe en roer door. In de avond roer je het weer door maar je voegt niets toe.

Vijfde en zesde dag:
Elke ochtend voeg je een eetlepel meel en een eetlepel water toe en je roert het door, elke avond roer je alleen door.

Ook nu is het zo dat je een te vochtige starter kunt redden door wat extra meel toe te voegen. Te veel vocht zorgt voor te veel zuur en dat heeft negatieve gevolgen voor het uiteindelijke rijzen van je brood en zorgt voor een overheersend zure smaak.

Op dag 7 (het lijkt het scheppingsverhaal wel maar dan omgekeerd) ga je bakken, het recept voor zuurdesembrood plaats ik binnenkort.

De starter die je nu gemaakt hebt is de basis voor vele broden. Telkens als je een brood bakt, gebruik je het merendeel van de starter en je houdt een klein beetje ervan achter de hand. Dit beetje is de basis voor je volgende starter die je weer gaat maken. Over het algemeen is het dan voldoende om gedurende 3 tot 4 dagen elke ochtend wat meel en water toe te voegen en om te roeren en daarna alle dagen tot het nieuwe brood bakken 2 keer per dag om te roeren. Als je een keer vergeet om te roeren geen nood, maar als je het papje een paar dagen vergeet, gebruik dan je gezonde verstand (en je neus) om te beoordelen of het nog bruikbaar is.

Als je een keer een paar dagen weggaat, kun je de starter in de koelkast zetten. Wel goed afgesloten bewaren!

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...