zondag 23 oktober 2011

De keuzevrijheid van Sylvia Witteman

Toen ik gisteren thuiskwam van onze vakantie in  Frankrijk (die overigens super was), wachtte er een grote stapel kranten op mij. Daar stortte ik me zo snel mogelijk op, want hoewel ik de Franse taal nauwelijks beheers, begreep zelfs ik uit het gebrabbel van de nieuwslezer dat Kadhafi is gaan hemelen. Na het wereldnieuws te hebben vernomen greep ik naar luchtiger berichten. Het Magazine van De Volkskrant is voor mij altijd het weekendhoogtepunt : lekker uitslapen, koffie zetten en vlug  terug in bed met de krant. Dat het inmiddels avond was omdat wij de hele dag hadden gereisd, maakt nu voor dit verhaal even niet uit.

Eén van mijn favorieten is de column van Sylvia Witteman. Ik lees graag haar om-de-dag-columns-door-de-weeks en haar column in het Zaterdag Magazine. Zij doet me aan mezelf denken, een olifant in de porselein kast die dingen eruit flapt die veel mensen denken maar niet zeggen. De gulzigheid waarmee ze zich door het leven slaat, beschrijft hoe ze een kroket naar binnen werkt, of verslag doet van de verbouwing van haar huis, ik vind het allemaal geweldig om te lezen.

In de column van gisteren besprak ze haar financiële nood: de verbouwing die alle lezers al maanden kunnen volgen, was zodanig uit de klauwen gelopen dat ze bekende voor inspiratie verwoed op bezuinigingssites te grasduinen. En toen noemde ze 'Spaarcentje'. En 'Natuurlijk Zuinig'. En 'Huisvlijt'. Waarna ze op niet te verstane Witteman wijze vertelde over hoe Teunie de eindjes aan elkaar knoopt met zo goed als niets en dat ze zich dan schaamt. "Heel even. En daarna ga ik de stad in, om te kijken waar ik mijn geld aan kan verspillen. Zodra ik het weer heb".

Een heel grappig stukje waarbij ze erin slaagt om zichzelf, Teunie en de consuminderaars op gelijke wijze 'te kak te zetten' zonder dat het venijnig wordt. Nadat ik uitgelachen was, bleef het stukje door mijn hoofd malen. Niet alleen omdat mijn naam werd genoemd (bloos) maar omdat het een heikel punt raakt. Ze kan er niet over uit dat er mensen zijn die vrijwillig van € 1,85 per dag leven, niet "omdat het moet maar omdat het leuk is".  Ze is bereid om te consuminderen als het moet na een verbouwing die meer kost dan gepland, maar schrijft terug te keren naar het verspillen van geld "zodra ik het weer heb".

Achter die woorden zit veel verborgen: de zekerheid van een geregelde bron van inkomsten, van een goede gezondheid, van de verwachting dat het geldgebrek tijdelijk is en het consuminderen dus ook een tijdelijke kwestie is. Beste Sylvia, ikzelf moet de persoon nog tegenkomen die vrijwillig van € 1,85 per dag rondkomt. Natuurlijk zijn er consuminderaars  waarbij de motivatie is dat ze het consumeren om het consumeren zat zijn. Het merendeel consumindert uit noodzaak. Omdat ze ziek worden, een groot gezin hebben en uit logistieke overwegingen kiezen voor thuisblijven, omdat ze om wat voor reden dan ook niet goed meer kunnen meedraaien in de maatschappij maar wel graag biologisch eten willen kopen, om de ramp af te wenden van een beleggingshypotheek en een dalende huizenprijs.

Consuminderen. In veel gevallen komt eerst het moeten en dan het willen. Want het blijkt helemaal niet erg te zijn om na te denken over wat je met het geld doet dat je tot je beschikking hebt. Het is net een spel waarbij je steeds meer de grenzen opschuift om te kijken hoe ver je kunt gaan. Door te consuminderen kunnen wij in ons huis blijven wonen, eten we volledig biologisch en gaan we toch op vakantie. En als ik soms de stad in ga, kijk ik met open mond naar waar ik mijn geld aan zou kunnen verspillen. Alleen ga ik er niet meer van uit dát ik straks weer geld heb.

En het vreemde is dat het me niet uitmaakt. Ik moet tegenwoordig heel diep nadenken als me wordt gevraagd wat ik voor mijn verjaardag wil hebben. Zelfs boeken die ik vroeger bij dozen tegelijk bestelde, haal ik nu net zo makkelijk uit de bibliotheek. Alles is vervangbaar en uiteindelijk heb je maar weinig nodig. En dat voelt heel bevrijdend. Sylvia beschrijft een gevoel dat veel mensen krijgen als je het over consuminderen hebt: namelijk de behoefte om dingen te hebben, te willen en consuminderen staat dan gelijk als iets dat wordt afgepakt. Maar het is net als stoppen met roken: eenmaal afgekickt voelt het als een bevrijding. Want er wordt me niet iets afgepakt, ik heb de behoefte niet meer. Meer blij met minder. En dat is denk ik precies de reden dat Teunie zo jubelend door het leven gaat.
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...